🦠 Rozszerzona lista chorób przenoszonych drogą fekalno-oralną
🔹 BAKTERYJNE:
- Czerwonka bakteryjna (shigelloza) – Shigella spp.
- Dur brzuszny – Salmonella Typhi
- Paratyfus – Salmonella Paratyphi
- Salmonelloza – inne szczepy Salmonella
- Cholera – Vibrio cholerae
- Kampylobakterioza – Campylobacter jejuni
- Listerioza – Listeria monocytogenes
- Yersinioza jelitowa – Yersinia enterocolitica
🔹 WIRUSOWE:
- WZW A (wirusowe zapalenie wątroby typu A)
- WZW E – mniej znane, ale także przenoszone drogą pokarmową (głównie Azja i Afryka)
- Rotawirusy – najczęstsza przyczyna biegunki u dzieci
- Norowirusy – wysoce zakaźne, powodują gwałtowne zatrucia pokarmowe
- Adenowirusy jelitowe – mogą powodować biegunkę i wymioty
- Poliowirus (polio) – obecnie bardzo rzadki dzięki szczepieniom
🔹 PASOŻYTNICZE:
- Czerwonka pełzakowa – Entamoeba histolytica
- Giardioza (lamblioza) – Giardia lamblia
- Węgorczyca – Strongyloides stercoralis
- Glistnica (ascarioza) – Ascaris lumbricoides
- Tasiemczyce – np. Taenia saginata (bydlęca), Taenia solium (uzbrojona)
- Owsica – Enterobius vermicularis (owsiki)
- Toxokaroza – Toxocara canis/cati (często przez kontakt z ziemią skażoną odchodami psów/kotów)
📌 Uwaga:
Wiele z tych chorób jest szczególnie niebezpiecznych dla dzieci, osób starszych i z obniżoną odpornością. W regionach o złych warunkach sanitarnych mogą wywoływać epidemie.
…
Lista najczęstszych chorób przenoszonych drogą fekalno-oralną, czyli takich, które można „złapać” przez spożycie skażonej wody, żywności lub przez brudne ręce (kontakt z kałem osoby zakażonej):
💩 Choroby przenoszone drogą fekalno-oralną:
🔹 1. Czerwonka (bakteryjna i pełzakowa)
- Objawy: krwawa biegunka, gorączka, ból brzucha.
🔹 2. Salmonelloza
- Wywołana przez: Salmonella enterica
- Objawy: biegunka, gorączka, wymioty, bóle brzucha.
🔹 3. Dur brzuszny (tyfus brzuszny)
- Wywołany przez: Salmonella Typhi
- Objawy: wysoka gorączka, ból brzucha, osłabienie, zaparcia lub biegunka.
🔹 4. WZW typu A (żółtaczka pokarmowa)
- Wirusowe zapalenie wątroby typu A
- Objawy: zmęczenie, brak apetytu, gorączka, zażółcenie skóry i oczu.
🔹 5. Norowirusy i rotawirusy
- Wywołują ostre nieżytu żołądkowo-jelitowe (wirusowe biegunki).
- Objawy: nagła biegunka, wymioty, gorączka (często u dzieci).
🔹 6. Giardioza (lamblioza)
- Pasożytnicza choroba jelit wywołana przez Giardia lamblia.
- Objawy: przewlekła biegunka, wzdęcia, bóle brzucha.
🔹 7. Poliomyelitis (choroba Heinego-Medina)
- Wirusowe zapalenie istoty szarej rdzenia kręgowego (rzadko dziś – dzięki szczepieniom).
- Objawy: gorączka, osłabienie mięśni, porażenia.
🔹 8. Cholera
- Wywołana przez: Vibrio cholerae
- Objawy: wodnista biegunka, odwodnienie, osłabienie, w ciężkich przypadkach śmierć.
🛡️ Jak się chronić przed tymi chorobami?
✔️ Myj ręce zawsze po toalecie i przed jedzeniem
✔️ Pij tylko czystą, przegotowaną lub butelkowaną wodę
✔️ Unikaj surowych owoców i warzyw, jeśli nie możesz ich umyć
✔️ Gotuj jedzenie w odpowiednich temperaturach
✔️ Stosuj zasady higieny w kuchni i łazience
✔️ Szczepienia (np. WZW A, dur brzuszny, polio)
📋 Choroby przenoszone drogą fekalno-oralną – zestawienie
| Nazwa choroby | Czynnik wywołujący | Objawy | Jak się chronić |
|---|---|---|---|
| Czerwonka bakteryjna | Shigella spp. | Biegunka z krwią, gorączka, bóle brzucha | Mycie rąk, czysta woda i jedzenie |
| Czerwonka pełzakowa | Entamoeba histolytica | Krwawa biegunka, osłabienie, parcie na stolec | Higiena, przegotowana woda |
| Dur brzuszny | Salmonella Typhi | Gorączka, ból brzucha, wysypka | Szczepienia, higiena żywności |
| Salmonelloza | Salmonella enterica | Biegunka, wymioty, gorączka | Unikanie surowego mięsa/jaj, mycie rąk |
| Cholera | Vibrio cholerae | Wodnista biegunka, odwodnienie | Czysta woda, higiena, szczepienia w podróży |
| WZW A | Wirus HAV | Żółtaczka, zmęczenie, nudności | Szczepienia, unikanie skażonej żywności i wody |
| Giardioza (lamblioza) | Giardia lamblia | Przewlekła biegunka, wzdęcia | Higiena, filtracja/przegotowanie wody |
| Rotawirusy | Rotawirusy | Biegunka, wymioty (gł. u dzieci) | Szczepienia, mycie rąk, dezynfekcja powierzchni |
| Norowirusy | Norowirusy | Gwałtowne wymioty i biegunka | Higiena osobista, dezynfekcja |
| Polio | Poliowirus | Gorączka, osłabienie, porażenia mięśni | Szczepienia ochronne |
| Glistnica | Ascaris lumbricoides | Bóle brzucha, brak apetytu, czasem kaszel | Mycie warzyw i rąk, higiena sanitarna |
| Owsica | Enterobius vermicularis | Swędzenie odbytu, drażliwość | Pranie pościeli, mycie rąk, leczenie domowników |
| Tasiemczyca | Taenia saginata/solium | Zaburzenia trawienia, niedobory, osłabienie | Gotowanie mięsa, higiena |