Zapalenie płuc (łac. pneumonia) to choroba polegająca na stanie zapalnym tkanki płucnej. Najczęściej wywołują je bakterie, wirusy (w tym grypa, RSV, SARS-CoV-2), rzadziej grzyby lub czynniki chemiczne (np. wdychanie substancji drażniących, aspiracja treści pokarmowej).
Jak się zaczyna?
Początek bywa różny, ale najczęściej rozwija się:
- po przeziębieniu lub infekcji wirusowej,
- nagle – szczególnie przy bakteryjnym zapaleniu płuc,
- stopniowo – częściej przy wirusowym lub atypowym.
Często sygnałem ostrzegawczym jest pogorszenie stanu po kilku dniach zwykłego przeziębienia.
Typowe objawy
Nie zawsze występują wszystkie, ale najczęściej:
Objawy ogólne:
- gorączka (często wysoka), dreszcze,
- osłabienie, zmęczenie, złe samopoczucie,
- przyspieszony oddech i tętno.
Objawy ze strony układu oddechowego:
- kaszel – na początku suchy, potem produktywny (z odkrztuszaniem),
- duszność, płytki oddech, uczucie braku powietrza,
- ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu,
- ropna lub rdzawa wydzielina.
Objawy dodatkowe:
- potliwość nocna,
- sinienie ust/paznokci przy ciężkiej niewydolności oddechowej,
- u starszych osób często tylko senność, splątanie, brak apetytu – bez mocnej gorączki!
Jak przebiega choroba (jak się choruje)?
Bez leczenia może przejść od umiarkowanych objawów do ciężkiej niewydolności oddechowej. U niektórych trwa lekko, u innych rozwija się gwałtownie.
Przebieg zależy od:
- wieku (szczególnie groźne u dzieci, seniorów 65+),
- odporności,
- rodzaju patogenu,
- chorób towarzyszących – astma, POChP, cukrzyca itp.
Czas chorowania zwykle:
- ostre objawy: 1–2 tygodnie,
- zmęczenie i kaszel mogą trwać wiele tygodni po wyzdrowieniu.
Diagnozowanie
(ogólne zasady – nie jest to porada medyczna)
- badanie lekarza,
- RTG klatki piersiowej – podstawowe badanie potwierdzające,
- badania krwi (CRP, morfologia),
- czasem badanie plwociny, saturacja + gazometria.
Leczenie (ogólna wiedza, nie instrukcja leczenia domowego)
Dobiera lekarz w zależności od przyczyny:
🔸 Bakteryjne
- antybiotyki (np. amoksycylina, makrolidy – odpowiednie dobiera lekarz)
- nawadnianie, odpoczynek, leczenie objawowe (przeciwgorączkowe)
- czasem leczenie szpitalne – gdy ciężkie objawy
🔸 Wirusowe
- zwykle leczenie objawowe (gorączka, nawodnienie),
- czasem leki przeciwwirusowe przy grypie / COVID-19 (tylko na zlecenie lekarza).
W ciężkich przypadkach:
- tlenoterapia,
- kroplówki,
- wentylacja mechaniczna.
Możliwe powikłania
Zwłaszcza przy zbyt późnym leczeniu lub u osób osłabionych:
- ropień płuca,
- zapalenie opłucnej, wysięk w jamie opłucnej,
- sepsa,
- niewydolność oddechowa,
- zaostrzenie chorób przewlekłych (np. serca),
- przewlekły kaszel i długotrwała męczliwość.
Jak zapobiegać?
- unikanie dymu papierosowego i smogu,
- higiena rąk,
- leczenie infekcji górnych dróg oddechowych,
- dobra odporność (sen, dieta, aktywność fizyczna).
Kiedy konieczny kontakt z lekarzem?
- wysoka gorączka, duszność, ból klatki piersiowej,
- kaszel z ropną/krwistą wydzieliną,
- pogorszenie po kilku dniach infekcji,
- sinienie ust, osłabienie, zaburzenia świadomości,
- u dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych szybciej i bez zwłoki.